Thuế giá trị gia tăng
Bản chất: loại thuế gián thu tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.
Ba mức thuế suất
| Thuế suất | Áp dụng cho |
|---|---|
| 0% | Hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu |
| 5% | Một số mặt hàng thiết yếu, đặc thù |
| 10% | Mức phổ thông, áp dụng cho phần lớn hàng hóa, dịch vụ |
Đầu vào và đầu ra
- Thuế GTGT đầu vào: thuế đã nộp khi doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ. Khoản này được khấu trừ vào thuế đầu ra.
- Thuế GTGT đầu ra: thuế mà doanh nghiệp thu từ người mua khi bán hàng hóa, dịch vụ. Đây là khoản thuế phải nộp cho Nhà nước.
Ước tính nhanh số thuế GTGT trên một mức giá cụ thể bằng công cụ Tính thuế GTGT; kiểm tra mặt hàng có thuộc nhóm được giảm thuế hay không tại Hàng không được giảm thuế GTGT.
Thuế thu nhập doanh nghiệp
Bản chất: loại thuế trực thu đánh vào thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp — lợi nhuận sau khi đã trừ các chi phí hợp lý, hợp lệ.
Tác động: đây là loại thuế trực tiếp ảnh hưởng đến lợi nhuận ròng. Sổ tay nêu: việc quản lý chi phí và tận dụng các ưu đãi thuế TNDN là yếu tố sống còn để tối ưu hóa lợi nhuận.
Thuế suất
| Mức | Điều kiện |
|---|---|
| 20% | Phổ thông |
| 17% | Doanh nghiệp vừa và nhỏ — theo Luật Thuế TNDN 2025 |
| 15% | Doanh nghiệp siêu nhỏ — theo Luật Thuế TNDN 2025 |
Điều kiện cụ thể theo doanh thu và cách áp dụng được trình bày ở bài Ưu đãi dành riêng cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.
Vai trò của doanh nghiệp
Sổ tay khuyến nghị chủ doanh nghiệp tập trung vào chiến lược tối ưu chi phí và tận dụng các chính sách ưu đãi theo ngành nghề, địa bàn hoặc quy mô doanh nghiệp để giảm số thuế phải nộp một cách hợp pháp.
Nghiệp vụ quyết toán TNDN cuối mỗi năm tài chính và quy tắc tạm nộp 80% xem tại Thuế TNDN tạm nộp hàng quý và quyết toán năm.
Các loại thuế, phí và lệ phí khác
Tùy ngành nghề và tài sản, doanh nghiệp còn có thể phát sinh:
- Thuế thu nhập cá nhân — với vai trò khấu trừ và nộp thay người lao động, xem Kê khai thuế TNCN, quyết toán năm và đăng ký người phụ thuộc;
- Thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế tài nguyên, thuế bảo vệ môi trường — xem Kê khai thuế TTĐB, thuế tài nguyên và thuế bảo vệ môi trường;
- Thuế nhà thầu nước ngoài khi có giao dịch với đối tác nước ngoài;
- Lệ phí môn bài và các khoản phí, lệ phí theo lĩnh vực hoạt động.
Ba việc chủ doanh nghiệp nên làm
- Rà soát mình có thuộc diện ưu đãi nào không — theo ngành nghề, địa bàn, quy mô hoặc dự án đầu tư. Xem Ưu đãi thuế TNDN: loại hình, điều kiện, quy trình đăng ký.
- Xây dựng kiểm soát nội bộ về hóa đơn, chứng từ — nền tảng để chi phí được trừ và thuế đầu vào được khấu trừ.
- Theo dõi nghĩa vụ thuế định kỳ thay vì chỉ nhìn vào báo cáo cuối năm — xem Quản trị thuế hiệu quả trong doanh nghiệp.
Để tự soát mức độ rủi ro hiện tại, dùng công cụ Đánh giá rủi ro thuế.