Quy trình mua hàng xây dựng: Hướng dẫn chi tiết từ A-Z

Hướng dẫn sử dụng biểu mẫu

Mục đích sử dụng

Biểu mẫu "QT mua hang" này được xây dựng nhằm quy định thống nhất trình tự mua hàng hóa phục vụ cho các công trình, hạng mục công trình do Công ty Mẹ quản lý. Tài liệu này giúp chuẩn hóa toàn bộ hoạt động mua sắm từ khâu xác định nhu cầu, tìm kiếm nhà cung ứng, đánh giá, ký kết hợp đồng, giao nhận hàng hóa cho đến thanh lý hợp đồng. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo hàng hóa được cung ứng đầy đủ, kịp thời, đúng chủng loại, quy cách và chất lượng cho các công trình, đồng thời kiểm soát chặt chẽ chi phí và tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành.

Ai điền và khi nào

Tài liệu này được áp dụng cho tất cả các đơn vị trực thuộc có nhiệm vụ mua hàng hóa phục vụ cho các công trình, hạng mục do Công ty Mẹ quản lý và thực hiện. Các đối tượng chính bao gồm: Phụ trách đơn vị mua hàng (Giám đốc xí nghiệp, trưởng bộ phận), bộ phận/cá nhân được giao trách nhiệm mua hàng, thủ kho và nhân viên kế toán liên quan. Quy trình này được thực hiện xuyên suốt từ khi phát sinh nhu cầu mua hàng cho đến khi kết thúc hợp đồng và thanh toán. Cụ thể, khi có kế hoạch sản xuất hoặc yêu cầu thực tế từ công trường, bộ phận mua hàng sẽ bắt đầu lập phiếu nhu cầu và triển khai các bước tiếp theo theo đúng quy định.

Hướng dẫn điền từng mục

  1. Phiếu nhu cầu cung cấp hàng hóa (BM.08B.01): Đây là bước khởi đầu. Bộ phận mua hàng cần căn cứ vào kế hoạch sản xuất, tiến độ cung ứng vật tư đã được phê duyệt hoặc yêu cầu thực tế để lập phiếu. Phiếu phải ghi rõ tên hàng, số lượng, quy cách kỹ thuật, thời gian cần có hàng và lý do mua.
  2. Danh sách nhà cung ứng (BM.08B.02): Sau khi có nhu cầu, bộ phận mua hàng tiến hành tìm kiếm nhà cung ứng qua mối quan hệ truyền thống, chào hàng hoặc theo chỉ định. Danh sách này cần được cập nhật thường xuyên, loại bỏ nhà cung ứng không phù hợp và bổ sung nhà cung ứng mới.
  3. Phiếu thu thập thông tin và đánh giá nhà cung ứng (BM.08B.03): Yêu cầu nhà cung ứng cung cấp thông tin về số lượng, chủng loại, đơn giá và điều kiện thanh toán. Sau đó, bộ phận mua hàng xem xét, lựa chọn dựa trên các tiêu chí đánh giá và ghi kết quả vào phiếu này.
  4. Phiếu giao nhận hàng hóa (BM.08B.04): Khi hàng về, cá nhân được giao trách nhiệm theo dõi việc giao nhận phải lập phiếu này. Phiếu ghi nhận kết quả kiểm tra chứng từ, chứng chỉ chất lượng, nguồn gốc, chủng loại, số lượng và quy cách kỹ thuật của hàng hóa.
  5. Sổ theo dõi giao, nhận hàng hóa (BM.08B.05): Thủ kho có trách nhiệm lập sổ này để theo dõi chi tiết tình hình nhập, xuất hàng hóa của từng dự án, công trình. Sổ phải được cập nhật kịp thời và chính xác.
  6. Sổ theo dõi hợp đồng mua hàng hóa (BM.08B.06): Cá nhân được giao quản lý hoạt động mua hàng lập sổ này để theo dõi toàn bộ các hợp đồng đã ký kết, bao gồm giá trị, thời hạn, tình hình thực hiện và thanh toán.
  7. Phiếu đánh giá lại nhà cung ứng (BM.08B.07): Sau khi kết thúc hợp đồng, bộ phận mua hàng lập phiếu này để đánh giá lại năng lực, chất lượng và mức độ đáp ứng của nhà cung ứng, làm cơ sở cho việc hợp tác trong tương lai.

Lưu ý quan trọng

  • Mọi sự thay đổi về nhà cung ứng hoặc mặt hàng (loại bỏ, thay mới, bổ sung) trong quá trình mua hàng đều phải được Người có thẩm quyền phê duyệt. Tuyệt đối không tự ý thay đổi.
  • Hàng hóa phải được mua đúng theo tiến độ thi công và tiến độ cung ứng vật tư, thiết bị đã được phê duyệt. Việc mua hàng chậm trễ hoặc vượt tiến độ có thể ảnh hưởng đến toàn bộ dự án.
  • Hợp đồng mua hàng có giá trị dưới 500 triệu VNĐ do Giám đốc xí nghiệp ký. Hợp đồng từ 500 triệu VNĐ trở lên phải trình Tổng Giám đốc ký. Đây là quy định bắt buộc về phân cấp thẩm quyền.
  • Trong quá trình giao nhận, nếu phát hiện hàng hóa có sự thay đổi, sai lệch so với hợp đồng, bộ phận mua hàng phải kịp thời xử lý trong phạm vi quyền hạn và báo cáo phụ trách đơn vị. Hàng hóa không đảm bảo chất lượng phải được loại bỏ ngay.
  • Tất cả hồ sơ, tài liệu của quá trình mua hàng phải được quản lý, lưu giữ theo quy định. Thời gian lưu trữ tối thiểu là 20 năm kể từ khi đưa vào lưu trữ.

Lỗi thường gặp

  • Không tuân thủ quy trình phê duyệt: Nhiều nhân viên mới thường tự ý thay đổi nhà cung ứng hoặc mặt hàng mà không xin phê duyệt của Người có thẩm quyền, dẫn đến vi phạm quy định và có thể bị xử lý kỷ luật.
  • Lập phiếu nhu cầu thiếu chính xác: Việc ghi sai quy cách, số lượng hoặc thời gian cần hàng trên phiếu nhu cầu (BM.08B.01) sẽ dẫn đến mua sai hàng, gây lãng phí hoặc chậm tiến độ công trình.
  • Bỏ qua bước đánh giá nhà cung ứng: Một số bộ phận mua hàng chỉ tập trung vào giá cả mà bỏ qua việc đánh giá năng lực và uy tín của nhà cung ứng (BM.08B.03), dẫn đến rủi ro về chất lượng hàng hóa và tiến độ giao hàng.
  • Không lập hoặc lập sai sổ theo dõi: Việc không cập nhật sổ theo dõi giao nhận hàng (BM.08B.05) và sổ theo dõi hợp đồng (BM.08B.06) khiến công tác quản lý trở nên hỗn loạn, khó kiểm soát số lượng hàng tồn kho và tình hình thực hiện hợp đồng.
  • Không lập phiếu đánh giá lại nhà cung ứng: Sau khi kết thúc hợp đồng, nhiều đơn vị quên lập phiếu đánh giá lại (BM.08B.07), dẫn đến thiếu cơ sở dữ liệu để lựa chọn nhà cung ứng cho các lần mua hàng tiếp theo.

Nội dung biểu mẫu

1. Mục đích:

Quy định thống nhất về trình tự mua hàng hóa phục vụ cho các công trình, hạng mục công trình ở Công ty Mẹ.

2. Phạm vi áp dụng:

Áp dụng cho các đơn vị trực thuộc có nhiệm vụ mua hàng hóa phục vụ cho các công trình, hạng mục do Công ty Mẹ quản lý, thực hiện.

3.  Tài liệu liên quan:

- Quy phạm, quy định, hướng dẫn hiện hành của Nhà nước, Công ty Mẹ về hoạt động mua hàng.

- Quy chế phân cấp quản lý vật tư của Công ty Mẹ số 48/QĐ-TCT ban hành ngày 1/6/2005.

4. Định nghĩa:

- Hàng hóa là máy móc, thiết bị (toàn bộ, đồng bộ hoặc thiết bị lẻ), bản quyền sở hữu công nghiệp, bản quyền sở hữu công nghệ, nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, hàng tiêu dùng (thành phẩm, bán thành phẩm) phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh cuả Công ty Mẹ.

- Mua hàng hóa là hoạt động thương mại của Công ty Mẹ đối với các nhà cung ứng hàng hóa nhằm đảm bảo được cung ứng đầy đủ, kịp thời các loại hàng hóa (về chủng loại, quy cách, chất lượng...) cho các công trình, hạng mục do Công ty Mẹ quản lý, thực hiện.

5. Nội dung:

5.1.1. Quy định chung:

- Danh mục hàng hóa giao các đơn vị mua phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh được Công ty Mẹ quy định đối với từng công trình, hạng mục, cụ thể.

- Trong quá trình mua hàng, mọi sự thay đổi nhà cung ứng, mặt hàng (loại bỏ, thay mới hoặc bổ sung) đều phải được phê duyệt của Người có thẩm quyền.

- Hàng hóa được mua đúng theo tiến độ thi công và tiến độ cung ứng vật tư, thiết bị… đã được phê duyệt.

5.1.2.  Quy định trách nhiệm:

- Phụ trách đơn vị mua hàng:

+ Phân công, giao trách nhiệm cho các bộ phận, cá nhân tham gia hoạt động mua hàng của đơn vị.

+ Tổ chức, thực hiện theo dõi, kiểm tra, tổng kết hoạt động mua hàng của đơn vị.

+ Xử lý các sai phạm trong quá trình thực hiện hợp đồng, thỏa thuận mua hàng đã ký trong phạm vi quyền hạn, trách nhiệm được giao.

+ Ký phê duyệt các hợp đồng mua hàng hoá có giá trị < 500 triệu VNĐ.

+ Ban hành, phổ biến các quy định, hướng dẫn về hoạt động mua hàng trong đơn vị.

- Bộ phận, cá nhân được giao trách nhiệm mua hàng:

+ Lập kế hoạch, tổ chức, triển khai hoạt động mua hàng theo các qui định của Công ty Mẹ và đơn vị.

+ Thực hiện theo dõi, kiểm tra, đánh giá nhà cung ứng và các mặt hàng mua theo nội dung hợp đồng, thỏa thuận đã ký với nhà cung ứng hoặc theo yêu cầu của Lãnh đạo Tổng công ty hoặc phụ trách đơn vị.

+ Lập danh sách nhà cung ứng, thường xuyên cập nhật tên nhà cung ứng mới hoặc loại bỏ khỏi danh sách nhà cung ứng không còn phù hợp.

5.3.  Mô tả:

5.3.1. Nhu cầu mua hàng hóa:

- Bộ phận, cá nhân được giao trách nhiệm mua hàng lập nhu cầu cung cấp hàng hoá trên cơ sở:

+ Kế hoạch sản xuất của đơn vi, tiến độ cung ứng vật tư, thiết bị cho các công trình đã được phê duyệt.

+ Yêu cầu của thực tế sản xuất của đơn vị.

- Phiếu nhu cầu cung cấp hàng hoá được lập theo biểu mẫu BM.08B.01.

5.3.2. Tìm nhà cung ứng hàng hóa:

Việc tìm kiếm nhà cung ứng qua mối quan hệ truyền thống, chào hàng hoặc theo chỉ định của Người có thẩm quyền. Danh sách nhà cung ứng được lập theo BM.08B.02.

5.3.3. Đánh giá nhà cung ứng:

- Bộ phận, cá nhân được giao trách nhiệm lựa chọn nhà cung ứng:

+ Yêu cầu nhà cung ứng cung cấp các thông tin: số lượng, chủng loại, đơn giá và điều kiện thanh toán để thực hiện quá trình mua hàng.

+ Xem xét, lựa chọn nhà cung ứng trên cơ sở thông tin thu được về nhà cung ứng và các tiêu chí đánh giá nhà cung ứng. Kết quả được ghi vào phiếu thu thập thông tin và đánh giá nhà cung ứng theo BM.08B.03.

5.3.4. Ký kết hợp đồng:

- Hợp đồng mua hàng có giá trị < 500 triệu VNĐ, Giám đốc xí nghiệp ký.

- Hợp đồng mua hàng có giá trị ³ 500 triệu VNĐ, Xí nghiệp phải trình Tổng Giám đốc ký.

5.3.5. Giao nhận hàng:

- Quá trình giao, nhận hàng được tiến hành theo  trình tự sau:

+ Kiểm tra chứng từ, chứng chỉ chất lượng, nguồn gốc hàng hóa, chủng loại, số lượng, qui cách kỹ thuật của hàng hoá.

+ Cá nhân được giao trách nhiệm theo dõi việc giao nhận hàng hoá lập phiếu giao nhận hàng hoá theo biểu mẫu BM.08B.04. Tuỳ thuộc vào thực tế của việc giao nhận hàng hoá mà có thể lập thêm sổ theo dõi giao nhận hàng của từng dự án, công trình, mặt hàng...

+ Thủ kho lập sổ theo dõi giao, nhận hàng hoá theo BM. 08B.05.

+ Cá nhân được giao quản lý hoạt động mua hàng, lập sổ theo dõi hợp đồng mua hàng hoá theo BM. 08B.06.

+ Hàng hoá được làm thủ tục nhập kho theo quy định hiện hành của Nhà nước, Công ty Mẹ và đơn vị.

- Trong quá trình giao nhận hàng hoá, nếu phát hiện có sự thay đổi, sai lệch với hợp đồng kinh tế và thoả thuận (đã ký), bộ phận, cá nhân mua hàng phải kịp thời xử lý trong phạm vi chức năng, quyền hạn của mình và báo cáo phụ trách đơn vị xem xét, giải quyết. Các hàng hoá không đảm bảo các yêu cầu chất lượng được loại bỏ.

5.3.6. Thanh lý hợp đồng:

- Sau khi hoàn tất việc giao nhận hàng, bộ phận, cá nhân được giao trách nhiệm mua hàng tiến hành lập bản thanh lý hợp đồng trên cơ sở:

+ Nội dung hợp đồng kinh tế và thoả thuận (nếu có) đã ký.

+ Kết quả thực hiện hợp đồng thông qua các hồ sơ đã lập.

+ Bổ sung, hoàn chỉnh các tài liệu, hồ sơ của quá trình mua hàng.

- Bản thanh lý hợp đồng được trình phụ trách đơn vị phê duyệt theo phân cấp quản lý và quy định của Công ty Mẹ và đơn vị.

5.3.7. Kết thúc: Bộ phận, cá nhân được giao trách nhiệm mua hàng phải:

- Tập hợp, bổ sung, hoàn chỉnh, sắp xếp các tài liệu, hồ sơ của quá trình mua hàng.

- Chuẩn bị đầy đủ các chứng từ phục vụ cho việc thanh toán.

- Lập báo cáo đánh giá lại nhà cung ứng theo biểu mẫu BM.08B.07.

6. Hồ sơ: Tài liệu, hồ sơ hoạt động mua hàng bao gồm các văn bản, hồ sơ có được trong quá trình mua hàng được quản lý, lưu giữ theo quy định về phân cấp quản lý của Công ty Mẹ. Thời gian lưu trữ 20 năm kể từ khi đưa vào lưu trữ.

7. Phụ lục:

Phiếu nhu cầu cung cấp hàng hóa: BM. 08B.01

Danh sách nhà cung ứng: BM. 08B.02

Phiếu thu thập thông tin và đánh giá nhà cung ứng: BM. 08B.03

Phiếu giao nhận hàng: BM. 08B.04

Sổ theo dõi giao, nhận hàng: BM. 08B.05

Sổ theo dõi hợp đồng mua hàng hoá: BM. 08B.06

Phiếu đánh giá lại nhà cung ứng: BM. 08B.07