Công văn số 4714 TM/AM ngày 14/11/2002 của Bộ Thương mại về Hiệp định mậu dịch tự do Việt Nam - Ucraina

Kính gửi: Thủ tướng Chính phủ

Thực hiện ý kiến của Phó Thủ tướng Vũ Khoan tại công văn của Văn phòng Chính phủ số 6140/VPCP-QGQT ngày 4 tháng 1 năm 2002, Bộ Thương mại xin báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tiến trình đàm phán Hiệp định mậu dịch tự do giữa Việt nam và Ucraina như sau:

1. Về lời văn của Hiệp định:

Sau khi tham khảo ý kiến đóng góp của các Bộ, Ngành liên quan, Bộ Thương mại đã tổng hợp thành bản dự thảo Hiệp định trình Thủ tướng Chính phủ (công văn của Bộ Thương mại số 2494 -TM/AM) ngày 28 tháng 6 năm 2002).

2. Về quy định xuất xứ hàng hóa:

Phía Ucraina vẫn giữ quan điểm phải có tỷ lệ nội địa hóa là 50% trở lên hàng hóa mới được xem là xuất xứ từ nước nhập khẩu. Mức này cao hơn tỷ lệ nội địa hóa áp dụng theo AFTA là 40%.

3. Về lịch trình cắt giảm thuế quan:

Tại vòng đàm phán cấp chuyên viên lần thứ nhất ( 25/2-1/3/2002) tại Kiev, Phía Ucraina đề xuất phương án hai bên cắt giảm thuế suất bằng 0 sau khi Hiệp định có hiệu lực, ngoài ra có các dạnh mục loại trừ ( không cắt giảm thuế) do hai bên thỏa thuận hàng năm. Do ta không có chủ trương xóa bỏ thuế quan hoàn toàn và cũng chưa có tiền lệ với bất cứ nước nào nên phía Việt Nam đàm phán theo phương án của Bộ Tài chính ta đề nghị là cắt giảm thuế đối với khoảng 40 mặt hàng của Ucraina, trong đó không có hai nhóm hàng chính là sắt thép và phân bón chiếm tỷ trọng gần 85% xuất khẩu của Ucraina sang Việt nam (báo cáo của Bộ Thương mại số 0703/TM/AM ngày 8/3/2002 và 1539 TM/AM ngày 23/4/2002).

Tại vòng đàm phán cấp chuyên viên lần thứ hai tại Hà Nội (27-30/8/2002), Phía Ucraina không đồng ý việc loại bỏ sắt thép và phân bón ra ngoài danh mục cắt giảm thuế và hai bên không thỏa thuận được các danh mục này. Kết thúc đàm phán phía Bạn đã chuyển cho ta đề xuất danh mục hàng hóa cắt giảm thuế quan thưo hai phương án:

Phương án I: Danh mục bao gồm một số ít các mặt hàng xuất nhập khẩu hiện nay giữa hai nước.

Phương án II: Danh mục gồm một số ít các mặt hàng xuất nhập khẩu hiện nay và các mặt hàng có khả năng trao đổi giữa hai nước trong tương lai.

Tuy nhiên cả hai phương án này đều có một số chủng loại sắt thép và phân bón lãn mặt hàng tuy thuế suât hiện hành bằng 0/5%, nhưng các Bộ, Ngành đều đề nghị không đưa vào diện cắt giảm thuế vì trong tương lai nước ta có khả năng phải tăng thuế để bảo hộ sản xuất trong nước.

Qua hai vòng đàm phán cấp chuyên viên, Bộ Thương mại nhận thấy rằng phương án cắt giảm thuế do phía Ucraina đưa ra không phải là phương án theo Hiệp định mậu dịch tự do vì không bao gồm phần lớn các dòng thuế và như vậy không được loại trừ MFN (chế độ tối huệ quốc) theo nguyên tắc của WTO và sẽ gây khó khăn cho ta trong quá trình đàm phán gia nhập WTO.

Còn đàm phán một hiệp định mậu dịch tự do theo tiêu chuẩn của WTO (như hiệp định CEPT/ AFTA hay hiệp định khung ASEAN - Trung Quốc), thì xét về tương quan kim ngạch và cơ cấu xuất nhập khẩu giữa ta và Ucraina; nếu tiến tới một Hiệp định mậu dịch tự do với Ucraina lợi ích của ta cũng không phải là lớn. Mặt khác, hiện nay ta đang phải dàn ra đàm phán ở nhiều tuyến là điều không có lợi. Bộ Thương mại, Bộ Tài chín và đại diện các Bộ thấy chưa nên vội đặt vấn đề về Hiệp định mậu dịch tự do với Ucraina vào thời điểm này.

Bộ Thương mại xin báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định.