THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ | CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM |
Số: 02/CT-TTg | Hà Nội, ngày 30 tháng 01 năm 2026 |
VỀ TĂNG CƯỜNG THỰC THI QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ
Trong những năm qua, công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực. Các cơ quan chức năng đã triển khai nhiều biện pháp thanh tra, kiểm tra; nhiều vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã được phát hiện, xử lý, góp phần hạn chế các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn ra phức tạp, tinh vi cả trong thương mại truyền thống và thương mại điện tử, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường đầu tư, quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và hình ảnh, uy tín quốc gia trong hội nhập quốc tế.
Tình trạng này là do nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chủ yếu là một số quy định pháp luật còn chưa phù hợp với thực tiễn, chưa theo kịp sự phát triển của công nghệ; hệ thống công cụ, phương tiện cần thiết trong việc phát hiện và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ còn chưa đáp ứng yêu cầu; năng lực thực thi quyền sở hữu trí tuệ của một số đơn vị, lực lượng chức năng và nhận thức, ý thức tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ của nhiều doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân còn hạn chế.
Để kịp thời đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi và hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp; xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh, nâng cao hình ảnh, uy tín quốc gia, góp phần phát triển đất nước nhanh và bền vững, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu:
1. Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao, quyết liệt tổ chức thực hiện các giải pháp nhằm nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ, đấu tranh ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với phương châm 6 rõ “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền”; chịu trách nhiệm về kết quả thực thi, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
2. Bộ Khoa học và Công nghệ:
a) Chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan có liên quan nghiên cứu, đề xuất sửa đổi các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Sở hữu trí tuệ, các văn bản quy phạm pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp để bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các chức danh phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành; xác định rõ các hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp; bảo đảm tính răn đe của các hình thức xử phạt.
b) Chủ trì, phối hợp với Bộ Công an và các bộ, cơ quan có liên quan khẩn trương nghiên cứu, tổ chức xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền sở hữu trí tuệ theo hướng toàn diện, cập nhật, theo thông lệ quốc tế và đúng quy định của pháp luật, phấn đấu hoàn thành và đưa vào vận hành trong năm 2026 và duy trì tính bền vững trong những năm tiếp theo, tạo công cụ quản lý, hỗ trợ xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; tăng cường ứng dụng các biện pháp công nghệ (như trí tuệ nhân tạo, công nghệ Blockchain,...) nhằm phát hiện, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.
c) Chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan có liên quan khẩn trương nghiên cứu, xây dựng và tổ chức thực hiện các giải pháp nhằm tăng cường chất lượng, hiệu quả hoạt động phối hợp liên ngành về thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Các bộ, cơ quan liên quan chỉ định và giao nhiệm vụ cụ thể cho đơn vị trực thuộc làm đầu mối phối hợp.
d) Tăng cường cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp; hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân các biện pháp thực thi, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
đ) Tăng cường kiểm tra hoạt động thực thi quyền sở hữu trí tuệ của các bộ, ngành, địa phương, tập trung vào những lĩnh vực, ngành hàng, địa bàn và thời điểm trọng yếu.
e) Tổng hợp, đánh giá tình hình, kết quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ, cung cấp cho các cơ quan chức năng và các cơ quan có liên quan để thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ.
3. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch:
a) Chủ trì, phối hợp với các bộ và các cơ quan nghiên cứu, đề xuất sửa đổi các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Sở hữu trí tuệ, các văn bản quy phạm pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành; xác định rõ các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan; bảo đảm tính răn đe của các hình thức xử phạt.
b) Tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm về quyền tác giả và quyền liên quan, đặc biệt là hành vi sao chép, sử dụng, khai thác trái phép tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình; đăng tải, phát tán, truyền đạt trái phép tác phẩm đến công chúng, đặc biệt là trên môi trường mạng và các nền tảng số.
c) Chỉ đạo các cơ quan thông tin báo chí tăng cường hoạt động tuyên truyền về việc nhận diện các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, thông tin về các vụ việc xâm phạm quyền và các biện pháp xử lý, các phương thức, thủ đoạn xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam xây dựng chương trình truyền thông chuyên đề, tăng thời lượng tuyên truyền về thực thi quyền sở hữu trí tuệ.
4. Bộ Công an:
a) Đẩy mạnh hoạt động kiểm tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; đẩy nhanh tiến độ điều tra, truy tố, xét xử; tăng cường xử lý hình sự đối với các vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bảo đảm nghiêm minh, đúng quy định pháp luật.
b) Chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp, các bộ liên quan nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền: (i) sửa đổi, bổ sung điểm d khoản 2 Điều 60 Luật Xử lý vi phạm hành chính để mở rộng phạm vi điều chỉnh cho hàng hóa giả mạo nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý, bảo đảm tính răn đe đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hoàn thành trong năm 2026; (ii) sửa đổi Bộ luật Hình sự để mở rộng phạm vi điều chỉnh của tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và nâng mức xử lý hình sự để tăng tính răn đe.
5. Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển phối hợp với lực lượng Công an và các lực lượng chức năng tuần tra, kiểm soát khu vực biên giới, phòng, chống hàng hoá xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
6. Bộ Công Thương:
a) Chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các vụ việc sản xuất, kinh doanh, buôn bán hàng hoá xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
b) Chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tổ chức các đợt cao điểm đấu tranh phòng, chống và xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại một số đô thị lớn, địa bàn trọng điểm và tập trung một số lĩnh vực như quyền tác giả, quyền liên quan, quyền sở hữu công nghiệp, gắn với đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
c) Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai kịp thời Luật Thương mại điện tử trong năm 2026.
7. Bộ Tài chính:
a) Chỉ đạo cơ quan hải quan, thuế đẩy mạnh hoạt động kiểm tra, phát hiện, xử lý kịp thời các vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu và quá cảnh hàng hóa.
b) Bảo đảm kinh phí từ nguồn ngân sách nhà nước cho hoạt động của các cơ quan thực thi quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực; chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ và các bộ liên quan nghiên cứu, đề xuất cơ chế tài chính nhằm nâng cao năng lực, hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong năm 2026.
8. Bộ Ngoại giao chủ động phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, các bộ liên quan cung cấp thông tin cho các đối tác quốc tế về hoạt động và những nỗ lực, kết quả đạt được trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam; chỉ đạo các cơ quan chức năng như cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự thu thập, phản ánh thông tin của các đối tác quốc tế về tình hình thực thi quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam.
9. Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu đưa chương trình giáo dục về sở hữu trí tuệ vào các hệ, cấp học phù hợp nhằm nâng cao nhận thức và ý thức, năng lực chấp hành pháp luật về sở hữu trí tuệ; góp phần hình thành văn hóa sở hữu trí tuệ trong cộng đồng.
10. Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo chức năng, thẩm quyền được giao đẩy mạnh hoạt động hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ công cụ, phương tiện cần thiết cho các lực lượng chức năng để có đủ kiến thức, kỹ năng phát hiện và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực được phân công quản lý.
11. Các bộ, ngành và địa phương đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong việc thu thập, chia sẻ thông tin, phối hợp điều tra, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ xuyên biên giới; tranh thủ tận dụng các nguồn lực quốc tế để nâng cao năng lực thực thi quyền sở hữu trí tuệ của các cơ quan Việt Nam.
12. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo các cơ quan chức năng đẩy mạnh hoạt động kiểm tra, phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn. Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp chịu trách nhiệm về việc để xảy ra tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn.
13. Đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao tăng cường các hoạt động kiểm sát, xét xử các vụ án về sở hữu trí tuệ bảo đảm nghiêm minh, đúng quy định pháp luật.
14. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam, Hiệp hội Chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu Việt Nam, Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam và các hội, hiệp hội có liên quan tham gia xây dựng cơ chế chính sách về thực thi quyền sở hữu trí tuệ, thông tin tuyên truyền đến các hội viên và giám sát việc thực hiện hoạt động thực thi, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của các cơ quan quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật.
| THỦ TƯỚNG |