TIÊU CHUẨN NGÀNH
10TCN 766:2006
QUI PHẠM KHẢO NGHIỆM TRÊN ĐỒNG RUỘNG HIỆU LỰC PHÂN BÓN ĐỐI VỚI CÂY LÚA
1. Nguyên tắc
Qui phạm này qui định nội dung và phương pháp đánh giá hiệu lực của phân bón phải khảo nghiệm đối với cây lúa
2. Nội dung khảo nghiệm
2.1. Qui định về số loại phân bón, số vụ khảo nghiệm và giống lúa trong khảo nghiệm
2.1.1. Một khảo nghiệm hiệu lực phân bón đối với lúa thực hiện không quá 3 loại phân bón khảo nghiệm
2.1.2. Khảo nghiệm diện hẹp phải thực hiện ít nhất hai vụ trên hai loại đất
2.1.3. Khảo nghiệm diện rộng phải thực hiện ít nhất một vụ trên hai loại đất
2.1.4. Giống lúa khảo nghiệm là giống đang được sử dụng phổ biến ở địa phương khảo nghiệm; Các biện pháp kỹ thuật kèm theo như mật độ gieo cấy, tưới nước, bảo vệ thực vật là kỹ thuật phổ biến tại địa phương khảo nghiệm, phải phù hợp với giống và áp dụng đồng đều cho các công thức khảo nghiệm
2.2. Công thức khảo nghiệm
2.2.1. Đối với phân bón lá
- Công thức đối chứng: Trên nền phân bón theo qui trình hoặc khuyến cáo của địa phương, phun nước lã với lượng, tỷ lệ và thời kỳ phun tương đương với công thức phân khảo nghiệm
- Công thức bón phân khảo nghiệm: Trên nền phân bón theo qui trình hoặc khuyến cáo của địa phương phun phân khảo nghiệm với lượng, tỷ lệ và thời kỳ phun theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Ngoài ra cũng có thể bố trí theo công thức do đơn vị khảo nghiệm đề xuất
2.2.2. Đối với phân bón rễ
- Công thức đối chứng: Bón theo qui trình hoặc khuyến cáo của địa phương
- Công thức bón phân khảo nghiệm: Bón phân theo khuyến cáo của nhà sản xuất phân bón. Ngoài ra cũng có thể bố trí theo công thức do đơn vị khảo nghiệm đề xuất
2.3. Các số liệu và chỉ tiêu đánh giá
2.3.1. Về đất
- Tên đất (theo phân loại đất của Việt Nam)
- Tính chất đất khảo nghiệm: pHKCl, CEC, hữu cơ tổng số, N tổng số; K20 và P205 tổng số và dễ tiêu. Ngoài ra có thể một số chỉ tiêu khác theo yêu cầu của nhà sản xuất phân bón và tính chất đặc thù của đất khảo nghiệm
- Chế độ canh tác: Lịch sử sử dụng đất hai vụ trước về loại cây trồng, năng suất, chủng loại, liều lượng và phương pháp sử dụng phân bón
2.3.2. Thu thập số liệu khí tượng trong thời gian khảo nghiệm (bao gồm lượng mưa tháng, nhiệt độ trung bình tháng, nhiệt độ thấp và cao nhất, thời gian chiếu sáng)
2.3.3. Trước khi tiến hành khảo nghiệm phân tích tại các phòng kiểm định chất lượng phân bón hàm lượng các chất trong phân khảo nghiệm mà nhà sản xuất giới thiệu, quảng bá
2.3.4. Chỉ tiêu đánh giá hiệu lực của phân bón khảo nghiệm
- Các yếu tố cấu thành năng suất áp dụng với khảo nghiệm diện hẹp: Số bông/m2, số hạt/bông, số hạt chắc/bông, trọng lượng 1000 hạt (g/1000 hạt)
- Năng suất thực thu hạt khô qui đổi về tạ/ha ±0,05
- Bội thu năng suất so với đối chứng (tạ/ha)
- Hiệu quả kinh tế của sử dụng phân bón khảo nghiệm (áp dụng với khảo nghiệm diện rộng): tính lãi (đồng/ha) và hệ số VCR
3. Phương pháp tiến hành
3.1. Phương pháp bố trí ruộng khảo nghiệm
3.1.1. Khảo nghiệm diện hẹp
- Số lần nhắc lại tối thiểu 3 lần, diện tích mỗi ô khảo nghiệm tối thiểu 20 m2 bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh. Xung quanh ruộng ít nhất phải có 3 hàng lúa bảo vệ
- Ruộng thí nghiệm phải tuân thủ việc đắp bờ ngăn giữa các ô khảo nghiệm; phải làm các mương tưới nước và thoát nước để tránh dinh dưỡng đất tràn từ ô này sang ô khác đối với khảo nghiệm phân bón rễ hoặc phân bón lá trên nền phân bón NPK hay nền phân hữu cơ khác nhau
3.1.2. Khảo nghiệm diện rộng:
- Diện tích (liền vùng) của một khảo nghiệm diện rộng tối thiểu là 5.000 m2, tối đa là 10.000 m2
- Trên mỗi mảnh ruộng được chia thành các băng, số băng bằng số công thức khảo nghiệm, không cần nhắc lại
- Đối với phân bón rễ hoặc phân bón lá nhưng có bố trí các công thức có lượng phân bón NPK, phân hữu cơ khác nhau phải đắp bờ ngăn giữa các công thức khảo nghiệm, làm mương tưới và thoát nước tránh nước tràn từ công thức này sang công thức khác
3.2. Bón phân khảo nghiệm
Liều lượng, tỷ lệ, thời kỳ bón phải tuân thủ theo khuyến cáo của nhà sản xuất
3.3. Phương pháp thu thập số liệu:
3.3.1. Đối với khảo nghiệm diện hẹp
3.3.1.1. Năng suất thực thu
- Mỗi ô thí nghiệm thu hoạch diện tích 4 m2 ởvị trí giữa ô thí nghiệm
- Cân tươi, cân khô, loại bỏ hạt lép, lửng. Đợn vị tính: kg/ô, sau đó qui đổi ra tạ/ha
- Xử lý thống kê, tính CV% và LSD 0,05. Năng suất mỗi công thức khảo nghiệm được so sánh với công thức đối chứng thông qua LSD 0,05
3.3.1.2. Các yếu tố cấu thành năng suất
- Mỗi ô thí nghiệm lấy ngẫu nhiên 12 khóm (hoặc 0,5 m2) để đếm số tổng số bông để tính ra bông/m2. Trong số 12 khóm lấy ngẫu nhiên 3 khóm để đếm số hạt chắc/bông
- Trọng lượng 1000 hạt: trong số thóc thu hoạch từ các ô thí nghiệm lấy ngẫu nhiên 100g, gạt ra 3 phần, mỗi phần đếm 1000 hạt rồi cân; đếm tiếp số phần còn lại (mỗi lần là 1 lần nhắc lại). Số liệu trọng lượng 1000 hạt được tính trung bình từ 3 lần nhắc lại. Đơn vị tính: g/1000 hạt ±0,05
3.3.2. Đối với khảo nghiệm diện rộng
- Thu thập năng suất (thu thống kê): tại mỗi băng (công thức) ở mỗi mảnh ruộng của nông hộ thu 5 điểm, mỗi điểm 5 m2 lấy theo đường chéo
- Loại bỏ hạt lép, cân tươi, cân khô. Đơn vị tính: kg/ô ± 0,01; sau đó qui đổi ra tạ/ha
3.4. Phương pháp xử lý số liệu
Số liệu năng suất thu thập được trong khảo nghiệm phải được xử lý thống kê theo phương pháp thích hợp (IRRISTAT).
4. Báo cáo kết quả khảo nghiệm và công bố kết quả
4.1. Nội dung báo cáo
4.1.1. Trình bày trang bìa
- Tên tác giả và đơn vị tổng hợp.
- Tên đơn vị, cá nhân đăng ký khảo nghiệm
- Tên đơn vị tiến hành khảo nghiệm
- Tên báo cáo kết quả khảo nghiệm: ghi rõ tên của các sản phẩm phân bón khảo nghiệm
- Địa điểm, thời gian báo cáo kết quả
4.1.2. Phần nội dung
4.1.2.1. Tên khảo nghiệm diện hẹp
4.1.2.2. Mục đích, yêu cầu của khảo nghiệm
4.1.2.3. Điều kiện và phương pháp khảo nghiệm
- Địa điểm, thời gian khảo nghiệm.
- Tên đất (theo phân loại đất Việt Nam), tính chất đất khảo nghiệm
- Số liệu khí tượng
- Giống, thời vụ, biện pháp canh tác áp dụng khảo nghiệm
- Công thức khảo nghiệm
- Diện tích ô
- Số lần nhắc lại
- Phương pháp bố trí khảo nghiệm
- Phương pháp thu thập số liệu
- Phương pháp xử lý số liệu năng suất
4.1.2.4. Kết quả khảo nghiệm diện hẹp
- Các yếu tố cấu thành năng suất: số bông/m2, số hạt/bông, số hạt chắc/bông, trọng lượng 1000 hạt
- Năng suất
- Bội thu năng suất so với đối chứng
- Chất lượng gạo (nếu có)
4.1.2.5. Kết quả khảo nghiệm diện rộng được trình bày ngay sau kết quả khảo nghiệm diện hẹp, bao gồm:
- Năng suất
- Bội thu năng suất so với đối chứng
- Hiệu quả kinh tế của sử dụng phân bón khảo nghiệm
4.1.2.6. Kết luận, đề nghị (của đơn vị khảo nghiệm): Trên cơ sở kết quả khảo nghiệm, kết luận về hiệu lực và hiệu quả kinh tế của sử dụng phân khảo nghiệm đối với lúa
4.1.2.7. Xác nhận của đơn vị khảo nghiệm (ký tên, đóng dấu xác nhận)
4.1.3. Phụ lục kèm theo báo cáo
- Bản sao giấy phép khảo nghiệm
- Bản chứng nhận về độc tính của sản phẩm do cơ quan có thẩm quyền cấp hoặc cam đoan của đơn vị, cá nhân đăng ký khảo nghiệm về an toàn môi trường
- Bản phân tích thành phần chất lượng của phân bón do cơ quan khảo nghiệm thực hiện
- Các tài liệu về hiệu quả của phân bón khảo nghiệm được tiến hành trước đây và kết quả kinh doanh ở nước ngoài của phân bón (nếu là phân bón nhập khẩu)
- Bản xác nhận của địa phương về hộ nông dân khảo nghiệm và kết quả khảo nghiệm diện rộng
- Bản xác nhận của cơ quan quản lý khảo nghiệm (Cục Trồng trọt hoặc Sở Nông nghiệp và PTNT)
- Số liệu gốc của các khảo nghiệm.
4.2. Công bố kết quả
Kết quả khảo nghiệm phải được báo cáo nghiệm thu trước Hội đồng Khoa học Công nghệ (chuyên ngành về phân bón) của Bộ Nông nghiệp và PTNT.