DƯỢC LIỆU SAU CHẾ BIẾN - PHẦN 3: BẠCH LINH CHẾ
Herbal medicine processing - Part 3: Poria preparata
Lời nói đầu
TCVN 11776-3:2017 do Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền - Bộ Y tế biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
Bộ TCVN 11776:2017 Dược liệu sau chế biến, gồm các tiêu chuẩn sau:
- TCVN 11776-1:2017, Phần 1: Ba kích chế;
- TCVN 11776-2:2017, Phần 2: Bách bộ chế;
- TCVN 11776-3:2017, Phần 3: Bạch linh chế;
- TCVN 11776-4:2017, Phần 4: Bạch truật chế;
- TCVN 11776-5:2017, Phần 5: Bán hạ chế;
- TCVN 11776-6:2017, Phần 6: Chi tử chế;
- TCVN 11776-7:2017, Phần 7: Đại hoàng chế;
- TCVN 11776-8:2017, Phần 8: Đan sâm chế;
- TCVN 11776-9:2017, Phần 9: Đảng sâm chế;
- TCVN 11776-10:2017, Phần 10: Đương quy chế;
- TCVN 11776-11:2017, Phần 11 : Hà thủ ô đỏ chế;
- TCVN 11776-12:2017, Phần 12: Hoài sơn chế;
- TCVN 11776-13:2017, Phần 13: Hoàng kỳ chế;
- TCVN 11776-14:2017, Phần 14: Hoàng liên chế;
- TCVN 11776-15:2017, Phần 15: Hòe hoa chế;
- TCVN 11776-16:2017, Phần 16: Hương phụ chế;
- TCVN 11776-17:2017, Phần 17: Ma hoàng chế;
- TCVN 11776-18:2017, Phần 18: Phụ tử chế;
- TCVN 11776-19:2017, Phần 19: Táo nhân chế;
- TCVN 11776-20:2017, Phần 20: Thảo quyết minh chế;
- TCVN 11776-21:2017, Phần 21: Thỏ ty tử chế;
- TCVN 11776-22:2017, Phần 22: Sinh địa chế;
- TCVN 11776-23:2017, Phần 23: Trạch tả chế;
- TCVN 11776-24:2017, Phần 24: Trần bì chế;
- TCVN 11776-25:2017, Phần 25: Viễn chí chế.
DƯỢC LIỆU SAU CHẾ BIẾN - PHẦN 3: BẠCH LINH CHẾ
Herbal medicine processing - Part 3: Poria preparata
Tiêu chuẩn này áp dụng cho Bạch linh chế là thể quả thể đã phơi hay sấy khô của nấm Phục linh (Poria cocos (Schw.) Wolf, họ Nấm lỗ (Polyporaceae).
Các tài liệu viện dẫn sau đây là cần thiết để áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
TCVN III : 2014, Bộ tiêu chuẩn quốc gia về thuốc - Phần 4: Dược liệu
Theo TCVN III: 2014, phụ lục 2.1
Thiết bị, dụng cụ thủy tinh thông thường trong phòng thử nghiệm và các thiết bị, dụng cụ sau:
4.1. Tủ sấy, được thông gió cưỡng bức, có khả năng duy trì ở (125 ± 2) °C. Luồng không khí phải theo chiều ngang.
CẢNH BÁO: Ở nhiệt độ sử dụng, dung môi hữu cơ có thể tạo thành hỗn hợp nổ với không khí. Do đó, điều quan trọng là nồng độ bay hơi của dung môi trong tủ sấy không được vượt quá giá trị mà tại đó có thể xảy ra nổ.
Đối với các thử nghiệm trọng tải, tất cả các bên phải sử dụng các tủ sấy có cùng thiết kế.
4.2 Cân phân tích, có độ chính xác đến 0,001 g.
5.1 Nguyên liệu
Bạch linh chế được chế biến từ là thể quả thể của nấm Phục linh bằng phương pháp sau.
Chọn phân loại các thể nấm, rửa sạch, ngâm hoặc ủ trong 6-8 h, hơi mềm, gọt bỏ vỏ bên ngoài, thái phiến và bỏ phần lõi. Phơi hoặc sấy khô.
5.2 Yêu cầu về cảm quan
Yêu cầu cảm quan đối với Bạch linh chế được quy định trong Bảng 1
Bảng 1 - Yêu cầu cảm quan
| Tên chỉ tiêu | Yêu cầu |
| 1. Màu sắc | Màu trắng đục, hồng nhạt hoặc nâu nhạt. |
| 2. Trạng thái | Phiến không đồng nhất, thể chất chắc hơi xốp |
5.3 Yêu cầu về soi bột
Yêu cầu soi bột đối với Bạch linh chế được quy định trong Bảng 2.
Bảng 2 - Yêu cầu cảm quan
| Tên chỉ tiêu | Yêu cầu |
| 1. Màu sắc của sợi nấm | Không màu hoặc màu nâu nhạt |
| 2. Trạng thái | Mảnh dẻ, nhỏ, dài, hơi cong, phân nhánh |
| 3. Kích thước sợi nấm | Đường kính 3 μm đến 8 μm, ít khi có sợi nấm đường kính tới 16 μm |
5.4 Yêu cầu về định tính
5.4.1 Yêu cầu về phản ứng hóa học
- Tiến hành phản ứng hóa học theo Điều 6.3.1, xuất hiện màu đỏ nhạt, sau chuyển thành màu xanh.
- Tiến hành phản ứng hóa học theo Điều 6.3.2, xuất hiện màu nâu đỏ.
5.4.2 Yêu cầu về chất chiết được trong dược liệu
Hàm lượng chất chiết được trong dược liệu không ít hơn 2,5% tính theo dược liệu khô kiệt theo phương pháp chiết nóng dùng ethanol làm dùng môi.
5.5 Giới hạn độ ẩm, không quá 12,0 %.
5.6 Giới hạn tro toàn phần, không quá 2,0 %.
5.7 Giới hạn hàm lượng kim loại nặng
Giới hạn tổng kim loại nặng trong Bạch linh chế, không quá 20 ppm.
6.1 Xác định chỉ tiêu cảm quan
6.1.1 Xác định màu sắc
Tiến hành xác định màu sắc của mẫu thử trong điều kiện ánh sáng tự nhiên hoặc dưới đèn có ánh sáng tương tự. Đỗ mẫu thử vào khay đựng mẫu tối màu rồi quan sát màu sắc của mẫu.
6.1.2 Xác định trạng thái
Từ mẫu xác định màu sắc (Điều 6.1.1) tiến hành quan sát để xác định trạng thái của mẫu thử bằng mắt thường.
6.2 Xác định chỉ tiêu sợi bột
6.2.1 Xác định màu sắc
Cho bột vào trong khay đựng, soi bột bằng kính hiển vi rồi quan sát màu sắc của mẫu.
6.2.2 Xác định trạng thái
Từ mẫu xác định màu sắc (Điều 6.2.1) tiến hành quan sát để xác định trạng thái của mẫu thử bằng kính hiển vi.
6.2.3 Xác định kích thước
Từ mẫu xác định màu sắc (Điều 6.2.1) tiến hành quan sát để xác định kích thước của mẫu thử bằng kính hiển vi có thước đo.
6.3. Phương pháp hóa học
6.3.1. Lấy 1,0 g bột Bạch linh chế, thêm 5 ml aceton (TT) , đun hồi lưu trên cách thủy 5 min, thỉnh thoảng lắc, lọc. Bốc hơi dịch lọc trên cách thủy đến cạn. Hòa tan cặn trong 0,5 ml anhydrid acetic (TT), thêm 1 giọt acid sulfuric (TT).
6.3.2. Nhỏ 1 giọt dung dịch iod- iodid (TT) lên bột Bạch linh chế.
6.4 Phương pháp chiết nóng dùng ethanol làm dung môi, theo TCVN III: 2014, phụ lục 12.10.
6.5. Xác định độ ẩm, theo TCVN III: 2014, phụ lục 9.6, 1 g, nhiệt độ sấy 105°C, thời gian sấy 4 h.
6.6 Xác định lượng tro toàn phần, theo TCVN III: 2014, phụ lục 9.8.
6.7 Xác định tổng kim loại nặng, theo TCVN III: 2014, phụ lục 9.4.8, phương pháp 3.
Báo cáo thử nghiệm phải bao gồm ít nhất các thông tin sau:
a) tất cả các chi tiết cần thiết để nhận dạng sản phẩm được thử nghiệm;
b) viện dẫn tiêu chuẩn này [TCVN 11776-3:2017];
c) dung môi hoặc hỗn hợp dung môi được sử dụng;
d) kết quả thử nghiệm như đã nêu tại Điều 6, bao gồm các giá trị riêng lẻ và các giá trị trung bình;
e) mọi sai khác so với phương pháp thử nghiệm quy định;
f) ngày thử nghiệm.
8.1 Bao gói
Bao bì phải khô, sạch, không thôi nhiễm chất độc hoặc có mùi ảnh hưởng đến sản phẩm. Bao bì phải làm từ vật liệu đảm bảo an toàn và phù hợp với mục đích sử dụng.
8.2 Ghi nhãn
Nhãn phải được ghi đầy đủ nội dung bắt buộc sau đây:
a) Tên tiếng việt, tên La tinh.
b) Quy cách đóng gói.
c) Tiêu chuẩn chất lượng.
d) Ngày đóng gói, hạn sử dụng.
e) Điều kiện bảo quản.
f) Tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về sản phẩm.
8.3 Bảo quản
Để nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm.
MỤC LỤC
Lời nói đầu
1 Phạm vi áp dụng
2 Tài liệu viện dẫn
3 Hóa chất, thuốc thử
4 Thiết bị, dụng cụ
5 Yêu cầu kỹ thuật
6 Phương pháp thử
7 Báo cáo thử nghiệm
8 Bao gói, ghi nhãn, bảo quản