Lễ Gạ ma do (Cúng rừng) của người Hà Nhì là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng, phân bố tại Lào Cai, được ghi danh vào Danh mục quốc gia năm 2015.
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Tên di sản | Lễ Gạ ma do (Cúng rừng) của người Hà Nhì |
| Loại hình (Luật 2024) | Tập quán xã hội và tín ngưỡng — khoản 3 Điều 10 |
| Loại hình ghi trong quyết định | Tập quán xã hội và tín ngưỡng |
| Tỉnh, thành phố hiện hành | Lào Cai |
| Địa bàn cụ thể | Huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai |
| Dân tộc chủ thể | Người Hà Nhì |
| Quyết định công bố | 3465/QĐ-BVHTTDL ngày 13/10/2015 |
| Năm ghi danh | 2015 |
| Số thứ tự trong Danh mục | 134 |
Rừng thiêng của người Hà Nhì luôn nằm ở vị trí cao nhất của bản làng. Họ coi đây là nơi ngự trị của các thần linh. Cộng đồng người Hà Nhì vẫn lưu giữ một phong tục đặc biệt là lễ Gạ Ma Do cúng rừng đầu năm. Trước ngày diễn ra Lễ cúng rừng, người Hà Nhì tổ chức nghi lễ cấm bản. Sau lễ cúng, dây được căng lên buộc những lưỡi giáo mác đẽo từ tre nứa báo cấm trên các con đường chính dẫn vào bản để xua đuổi tà ma. Lễ được tổ chức vào ngày Thìn đầu tiên của tháng Giêng hàng năm. Đầu tiên người dân tập trung ở nguồn nước tự nhiên trong bản để nổi lửa và vệ sinh sạch sẽ khu vực cúng tế.Sau khi lễ tạ nguồn nước kết thúc, các thành viên trong bản mang nước từ dưới lên rừng cấm làm lễ. Mọi hành vi xâm phạm đối với rừng đều bị lên án và phải chịu hình phạt thích đáng. Mỗi thôn bản của người Hà Nhì đều có khu rừng cấm, đến mức việc nhặt củi mục cành gãy cũng không được phép. Việc bảo vệ rừng được thực hiện bởi cộng đồng trong bản. Trong lễ này, mọi công việc phải tiến hành trong rừng già. Củi được người dân mang từ dưới bản lên bởi quy định cấm tuyệt đối khai thác rừng. Không ai được đi giày dép trong khu rừng cấm của buổi lễ, việc này nhằm bày tỏ lòng tôn kính đến thần rừng. Chỉ ngôn ngữ của người Hà Nhì được sử dụng tại đây, tuyệt đối không dùng ngôn ngữ khác. Trong các làng bản của người Hà Nhì, việc quản lý bảo vệ rừng, giữ nguồn nước luôn được đồng bào coi trọng và có cách ứng xử nhân bản từ xưa đến nay.
Đoạn giới thiệu trích từ bộ dữ liệu mở Open Development Vietnam — Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của các dân tộc thiểu số, giấy phép CC BY-SA 4.0, nguồn gốc: https://zingnews.vn/le-cung-rung-doc-dao-cua-nguoi-ha-nhi-post922539.h....
Cùng chủ thể là người Hà Nhì, cùng địa bàn hoặc cùng loại hình với Lễ Gạ ma do (Cúng rừng) của người Hà Nhì.
Căn cứ pháp lý: Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) và Nghị định 215/2025/NĐ-CP. Các cột loại hình theo luật hiện hành, tỉnh/thành sau sắp xếp 2025 và dân tộc chủ thể là phần đối chiếu do công cụ bổ sung.